به گزارش ساناپرس یک گردشگر سوئیسی به نام الامایارد از میان آتش جنگ جهانی دوم به همراه دوستش با یک ماشین سواری از راه افغانستان خودش را به ایران رسانده و با دوربینی که زیر لباسش پنهان کرده اولین فیلم رنگی از حرم امام رضا(ع) را در سال ۱۳۱۸ ثبت کرد.
امام علی الرضا در سال 818 توسط خلیفه عباسی مأمون (حکومت 813-833) به قتل رسید و در کنار قبر پدر مأمون، هارون الرشید (ر. 786-809) به خاک سپرده شد. پس از این واقعه، محل را مشهد الرضا (محل شهادت الرضا) نامیدند.
شیعه و سنی (مثلاً ابن حبان در کتاب الصیقات خود نوشته است که هر وقت دچار مشکل می‌شد و در مشهد بود همیشه به زیارت حرم می‌رفت تا از مشکلاتی که او را آزار می‌داد رهایی بخشد) برای زیارت قبر او را زیارت کردند. در اواخر قرن نهم گنبدی بر روی قبر و ساختمان‌های زیادی ساخته شد بازارها در اطراف آن به وجود آمدند. برای هزار سال بعد، چندین بار ویران و بازسازی شده است.
سیاح مشهور مسلمان ابن بطوطه در سال 1333 از مشهد دیدن کرد و از شهر بزرگی با درختان میوه، نهرها و آسیاب‌های فراوان خبر داد. گنبد بزرگی از ساخت و سازهای زیبا بر مقبره نجیب غلبه دارد و دیوارها با کاشی های رنگی تزئین شده است. روبه‌روی قبر امام، قبر خلیفه هارون الرشید قرار دارد که سکویی بر آن چلچراغ‌ها پوشیده شده است.
حرم امام رضا در عصر غزنوی
در اواخر قرن سوم هجری گنبدی بر قبر امام رضا ساخته شد و بناها و بازارهای زیادی در اطراف حرم امام رضا مشهد پدید آمد. در 383 ق / 993 م، سبکتگین از غزنویان سلطان ویرانی مشهد و زائران از زیارت مرقد امام رضا متوقف شد. اما در سال 400 هجری قمری/ 1009 م، محمود غزنوی (متولد 971، حکومت، 998-1030 م.) توسعه و نوسازی حرم مطهر را آغاز کرد و استحکامات زیادی در اطراف شهر ساخت. معمار حرم امام رضا در طول دوره های مختلف به طور مداوم در حال تغییر بوده است.
حرم امام رضا در دوران سلجوق
سلطان سنجر (متولد 1086 م، 1097-1157 م)، پس از شفای معجزه آسای فرزندش در حرم رضوی، حرم را بازسازی کرد و بناهای جدیدی را در محوطه آن افزود. در زمان سلطان سنجر سلجوقی پس از شرف الدین ابوطاهر ب. سعد ب. علی قمی حرم را تعمیر کرد و شروع به ساختن گنبد بر فراز آن کرد. علاءالدین خوارزمشاه در سال 612ق/1215م، همانطور که از کتیبه‌های کاشی‌های معینی بر می‌آید، مرمت حرم را انجام داد. برای دیدن این امر می توان عکس حرم امام رضا را در دوره های مختلف و کاشی کاری های آن را جست و جو نمود.
حرم امام رضا در حمله مغول
در زمان خوارزمیان، حرم رضوی مورد توجه بسیاری قرار گرفت و در داخل آن تعمیرات و تزییناتی صورت گرفت. در این عهد (612ق/1215م)، دو کتیبه ثلث برجسته (خط نسخ بزرگ) به صورت کاشی کاری مربع در دو طرف ورودی حرم – کنار دارالحفظ – نصب شد. ایوان – که در آن نام و نزول امام رضا به امام علی نوشته شده است.
چند کتیبه دیگر و سه محراب (محل ویژه امام جماعت در مساجد) مربوط به این عصر در این مجموعه مقدس وجود دارد. در زمان حمله مغول در سال 1220 شمسی (617 هجری قمری)، خراسان توسط گروه های متجاوز غارت شد و بازماندگان این کشتار به مشهد پناه بردند و در اطراف حرم مطهر ساکن شدند. سلطان محمد خدابنده ایلجایتو (متولد 1282 م)، فرمانروای مغول ایران، به تشیع گروید و در سالهای 703–716 هجری قمری (1304–1316 میلادی) بر ایران حکومت کرد، بار دیگر حرم مطهر را در مقیاس بزرگ بازسازی کرد.
حرم امام رضا در عصر تیموریان
مرحله باشکوه مشهد در زمان شاهرخ میرزا (متولد 1377 م، 1405-1447)، پسر تیمورلنگ آغاز شد و در زمان شاهان صفوی که از 1501 تا 1736 بر ایران حکومت می کردند، به اوج خود رسید. که پایتخت آن هرات بود برای زیارت حرم مطهر امام رضا (ع) مرتباً به مشهد مشرف می شد. در قرن پانزدهم در زمان شاهرخ میرزا تیموری ، مشهد یکی از شهرهای اصلی قلمرو شد. در سال 1418، همسرش، شهبانو گوهرشاد، بودجه ساخت یک مسجد برجسته در کنار حرم را که به مسجد گوهرشاد معروف است، پرداخت کرد.
