در طب سنتی از ثعلب برای تسکین مشکلات گوارشی استفاده می شود. این ترکیب پودری برای کاهش استرس نوروژنیک مفید است و در درمان اسهال و تسکین سندرم روده تحریک پذیر نیز می تواند موثر باشد. در ادامه این مقاله با خواص ثعلب و کاربردهای آن در تهیه خوراکی های مختلف بیشتر آشنا می شویم.
نوشیدنی ثعلب چیست؟
ثعلب از نوشیدنی های دلپذیر و خوش عطر روزهای سرد زمستانی به ویژه در کشور ترکیه است. این نوشیدنی، یکی از منابع قوی کلسیم و پروتئین به شمار می آید. پودر ثعلب، حاصل آسیاب شدن پیازهای ارکیده وحشی است.
ارکیده گیاهی چند ساله است که ارتفاع آن به پنجاه سانتی متر می رسد. این گیاه گونه های زیادی دارد. ارکیده فقط یک ساقه ضخیم دارد که قسمت بالایی آن قرمز رنگ و سطح مقطع آن مدور است. برگ های آن دراز، بیضی شکل و نرم هستند. آن ها بدون دمبرگ رشد می کنند و شبیه برگ های گیاه زنبق هستند. روی سطح برگ های این گیاه چندین لکه قرمز و تیره وجود دارد. این برگ ها از ته گیاه نزدیک به زمین رشد می کنند. گل ها به صورت خوشه ای در بالای ساقه رشد می کنند. این گل ها به رنگ صورتی مایل به ارغوانی و دارای زبانه هستند و یک زائده بلند و باریک در پشت آن ها وجود دارد. گلبرگ های زبانه ای شکل دارای دو شیار نسبتا عمیق هستند که روی آن ها چند نقطه صورتی روشن دیده می شود. این گیاه دارای دو پیاز زیر زمینی بیضی شکل و قهوه ای کم رنگ است که داخل آن سفید و کمی شفاف است. این پیازها در کنار هم قرار می گیرند، یکی پر و دیگری توخالی است. طعم آن شیرین، چسبناک و کمی تند است. پیاز زیر زمینی برخی از گونه های ارکیده دارای چهار تا شش شاخه است و شبیه یک دست بسیار کوچک است.
قیمت ثعلب به دلیل برداشت بیش از حد ارکیده ها در سال های اخیر افزایش یافته است.
آماده سازی نوشیدنی ثعلب
برای آماده سازی ثعلب کافی است ۱ قاشق غذاخوری پودر ثعلب را داخل لیوان بریزید. سپس آب جوش یا شیر را به آن اضافه کنید و تا زمانی که کاملا حل شود، هم بزنید. در صورت تمایل می توانید مقداری دارچین روی آن بپاشید و یا به آن شکر اضافه کنید. مهم ترین نکته برای تهیه یک نوشیدنی عالی ثعلب، تهیه پودر تازه این ماده است.
همچنین می توانید پودر ثعلب را با کمی پودر کاکائو و مقداری شیر مخلوط کنید. خوردن آن برای کودکان ضعیف نافع است. برای تهیه نوشیدنی ثعلب می توانید به آن مقداری گلاب یا عرق بهار نارنج اضافه کنید. دارچین، گردوی خرد شده، نارگیل رنده شده یا پودر نارگیل و پودر پسته نیز برای تزئین ثعلب استفاده می شود و آن را مقوی تر می کند.
استفاده از ثعلب در تولید بستنی
پودر ثعلب یکی از مواد اولیه بستنی سازی است. این ماده باعث کش دار شدن بستنی می شود. البته می توان به آن از خامه در ترکیب بستنی استفاده نمود.
خواص ثعلب
ثعلب دارای خواص قابض است که می تواند مواد محرک را از سطح پوست حذف کرده و رنگ آن را بهبود دهد. این ترکیب همچنین دارای خاصیت خلط آوری است و مخاط را از بین می برد.
غربالگری اولیه فیتوکمیکالی نشان می دهد که عصاره خام پیاز ارکیده حاوی آلکالوئیدها، ساپونین ها، تانن ها، فنولیک ها، ترپن ها، استرول ها و فلاونوئیدها است. پیاز ارکیده همچنین حاوی گلیکوزید، ساپونین، نشاسته، موسیلاژ، رطوبت، قند، ترکیبات نیتروژن دار، آلبومین، مقداری روغن فرار و خاکستر است که به طور عمده از فسفات، کلرید پتاسیم و آهک تشکیل شده است.
ثعلب در طب سنتی
مزاج پودر ثعلب در طب سنتی گرم و مرطوب است؛ بنابراین افراد گرم مزاج نباید در مصرف آن زیاده روی کنند. مصرف صحیح پودر ثعلب خلط آور، نرم کننده سینه، قابض و مقوی است و اعصاب را تقویت می کند. این ماده برای درمان کزاز و تشنج خشک، فلج و پارکینسون نیز در طب سنتی تجویز می شود.
ثعلب برای کودکان و افرادی که معده حساس دارند، مفید است. اگر پودر ثعلب را دم کنید و بنوشید ملین بوده و برای درمان گرفتگی گوش هم مفید است.
استفاده از ثعلب به صورت مکیدنی سرفه های خشک و گرفتگی صدا را برطرف می کند. اگر پودر ثعلب را با روغن گل سرخ و روغن زیتون خمیر کرده و به سر بمالید به ترکیبی دست خواهید یاقت که برای رشد مو و جلوگیری از ریزش مو موثر است.
استفاده از ثعلب برای بهبود پوست
ارکیده ها اغلب دارای مواد شیمیایی مفیدی هستند که به عنوان ترکیبات ضد پیری در نظر گرفته می شوند. علاوه بر این، ارکیده ها همچنین به دلیل خاصیت آبرسانی عالی در محصولات آرایشی و بهداشتی مختلف پوست مورد استفاده قرار می گیرد. ارکیده ها سرشار از فلاونوئیدها هستند که خواص آنتی اکسیدانی و قابض ثابت شده دارند و برای مراقبت از پوست بسیار ایده آل هستند. در حال حاضر تولید تجاری ارکیده برای استخراج ثعلب در صنعت آرایشی و بهداشتی به طور تصاعدی در حال رشد است.
استفاده از ثعلب به عنوان داروی گیاهی
از زمان قرون وسطی در چین، عصاره های مختلف ارکیده در کنار پودر ریشه آن ها برای درمان سرطان معده و ریه استفاده می شده است. استفاده سنتی از ارکیده برای سوء هاضمه، افزایش گلبول های سفید خون و کاهش بی قراری و اضطراب هنوز هم رایج است.
علاوه بر این، مطالعات انجام شده بر روی ارکیده ها نشان می دهد که مردم محلی از ارکیده به عنوان دارویی برای وبا، سل و روماتیسم استفاده می کردند. هندی های باستان از خمیر ارکیده برای کاهش تب و از آب ارکیده برای درمان التهاب گوش استفاده می کردند.
پودر ریشه ارکیده یا همان ثعلب اسهال، سوزش سر دل و سوء هاضمه را درمان می کند. همچنین گفته می شود که این ماده دستگاه گوارش را پاکسازی و آرام می کند.
تحقیقات گسترده بر روی ارکیده ها، استفاده بالقوه ارکیده های مختلف استوایی را در پزشکی نشان می دهد. بر این اساس، ارکیده خواص ضد تشنج، ضد سرطان، ضد دیابت، ضد التهاب و ضد تومور دارد. اگرچه با پیشرفت تحقیقاتی از این دست، فواید دارویی ارکیده بیشتر آشکار می شود اما در حال حاضر نیز ارکیده ها به عنوان گیاهان دارویی شناخته می شوند.
