به گزارش گروه علم و آموزش ایرنا دکتر مریم برزین افزود: طبق تعریف سازمان جهانی بهداشت، معیار چاقی در بزرگسالان و کودکان و نوجوانان با یکدیگر یکسان نیست. تعیین چاقی با اندازه گیری میزان واقعی ذخایر چربی موجود در ترکیب بدن است که به دلیل سادگی و کم هزینه بودن، بیشتر از شاخص نمایه توده بدنی یا “بی ام آی” استفاده می شود که حاصل تقسیم وزن فرد به کیلوگرم بر قد وی به متر است.
وی ادامه داد: طبق تعریف سازمان جهانی بهداشت، معیار چاقی در بزرگسالان و کودکان و نوجوانان با یکدیگر متفاوت است. بر این اساس در بزرگسالان بی ام آی بین ۱۸ تا ۲۴.۹ حد مطلوب، بین ۲۵ تا ۲۹.۹ کیلوگرم بر متر به عنوان اضافه وزن و بی ام آی ۳۰ و بالاتر به عنوان چاقی در نظر گرفته می شود. چاقی برای کودکان و نوجوانان بر اساس بی ام آی محاسبه شده از نمودار رشد بر حسب سن و جنس تعیین می شود. به نحوی که بی ام آی، مساوی یا بالاتر از صدک ۹۵ درصد نمودار “اضافه وزن” و بین صدک ۸۵ و ۹۵ درصد “در معرض خطراضافه وزن” اطلاق می شود.
این پژوهشگر خاطرنشان کرد: به علت بار منفی کلمات در کودکان و نوجوانان سعی می شود از عبارت چاقی استفاده نشود و بهتر است از عبارت “اضافه وزن” به جای چاقی و از عبارت “در معرض اضافه وزن” به جای اضافه وزن استفاده کرد.
تقسیم‌بندی چاقی بر اساس
این متخصص مرکز تحقیقات پیشگیری از چاقی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی بیان کرد: اپیدمی چاقی یکی از مهمترین مشکلات سلامتی شناخته شده در جهان است. بر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت تا سال ۲۰۱۵ آمار مبتلایان به اضافه وزن در جهان 2.3 میلیارد نفر و مبتلایان به چاقی ۷۰۰ میلیون نفر بوده است. همچنین به گزارش سازمان جهانی بهداشت، میزان شیوع اضافه وزن و چاقی در سه دهه اخیر در کشورهای توسعه یافته دو برابر افزایش یافته. درحالی که در کشورهای در حال توسعه این آمار در دو دهه اخیر سه برابر رشد داشته. بیشترین میزان شیوع چاقی در مناطق خاورمیانه، آسیای جنوب شرقی، جزایر اقیانوس آرام و چین عنوان شده که شیوع چاقی در زنان بیشتر از مردان بوده است.
برزین بر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت یادآور شد: از سال ۱۹۸۰ تا ۲۰۰۶ ، شیوع اضافه وزن در گروه سنی ۲ تا ۱۹ ساله از ۵.۵ درصد به ۱۶.۳ درصد افزایش داشته و هم اکنون حدود ۱۵۵ میلیون کودک در سراسر دنیا مبتلا به چاقی یا اضافه وزن هستند.
این محقق دانشگاه با اشاره به افزایش شیوع چاقی در کودکان و نوجوانان در کشورهای در حال توسعه نیز گفت: در ۲۰ سال اخیر اضافه وزن در این گروه از ۱۰ درصد به ۲۵ درصد و چاقی از دو درصد به ۱۰ درصد افزایش داشته و همچنین شیوع چاقی در کودکان شهری نسبت به کودکان روستایی، در دختران نسبت به پسران و در مدارس خصوصی نسبت به دولتی بیشتر بوده است.
این متخصص با توجه به این که کشورهای درحال توسعه همزمان دچار سوءتغذیه و توقف رشد در کودکان و نوجوانان خود نیز هستند، افزود: سازمان جهانی بهداشت ریشه کنی سوء تغذیه بدون آن که منجر به چاقی شود را چالشی بزرگ برای سیستم بهداشت کشورهای عنوان شده برشمرده است.
شیوع چاقی در ایران
برزین براساس آخرین گزارش سازمان جهانی بهداشت اعلام کرد: شیوع چاقی در ایران در سال ۲۰۰۸ میلادی ۱۹.۴ درصد بوده که ۱۲.۴ درصد در مردان و ۲۶.۵ درصد در زنان افزایش داشته و روند افزایشی آن از سال ۱۹۹۶ میلادی به خصوص در زنان شدت گرفته است. این روند رو به رشد در هر دو جامعه شهری و روستایی دیده می شود. براساس مطالعات، تعداد ایرانیان چاق از ۲.۵ میلیون نفر در سال ۱۹۹۹ به هفت میلیون نفر در سال ۲۰۰۷ رسید و بیش از ۲.۵ برابر افزایش داشت. آمار مبتلایان به اضافه وزن نیز از ۶.۹ میلیون نفر به ۱۱.۴ میلیون نفر رسید که ۶.۱ برابر افزایش داشت.
این محقق دانشگاه با بیان اینکه روند افزایشی چاقی در هر دو جنس و همه گروه های سنی کشور مشاهده می شود، گفت: اضافه وزن در گروه های سنی جوان تر و فقط در مردان بیشتر رخ داده است. همچنین شیوع چاقی در تهران به عنوان بزرگترین شهر ایران، از سال ۱۹۹۹ تا ۲۰۰۸ میلادی در مردان از به ۲۱.۱ و در زنان به ۶.۳۸ درصد رسیده است.
این پژوهشگر دانشگاه شیوع اضافه وزن و چاقی در گروه سنی زیر ۲۰ سال در تهران را ۲۸.۸ درصد و در گروه سنی بالای۲۰ سال ۶۳.۶ درصد عنوان کرد و یادآور شد: چاقی در گروه بزرگسالان تهرانی در زنان بیشتر از مردان است. کودکان ۷ الی ۹ ساله نیز در مقایسه با کودکان ۱۰ الی ۱۱ ساله بیشتر در معرض خطر بروز چاقی قرار دارند.
عوارض چاقی
دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، به نقل از برزین آورده است: چاقی باعث بروز مرگ زودرس می شود. همچنین چاقی در بروز دیابت و پرفشاری خون، بیماری های مزمن کلیه، پیامدهای قلبی-عروقی و مرگ ناشی از آن، سرطان پستان و روده بزرگ، عوامل روحی روانی نظیر افسردگی تاثیر و نقش بسزایی دارد.
وی با توجه به علل موثر در ایجاد و استمرار چاقی، این عارضه را یکی از معضلات بهداشتی در سراسر دنیا برشمرد و گفت: مداخلات مربوطه برای پیشگیری و درمان آن خیلی امیدوارکننده نیست.
این محقق دانشگاه با اشاره به عدم انجام مطالعات مداخله ای در سطح ملی برای پیشگیری و درمان چاقی در کشور افزود: مطالعات اندک و پراکنده ای در این زمینه در جمعیت های محدود انجام پذیرفته که شامل تغییر شیوه زندگی، تغییر الگوی غذایی و افزایش فعالیت بدنی بوده اما به دلایل مختلف در طولانی مدت قابلیت اجرا در افراد مورد مطالعه را نداشته و با شکست مواجه شده است.
برزین با بیان این که هنوز هیچ داروی ایمن و موثری برای کاهش وزن در سطح جهانی معرفی نشده است، تاکید کرد: تنها روش موثر برای درمان چاقی مرضی (نمایه توده بدنی بیش از ۳۵) جراحی است که نیاز به مراقبت های خاص پس از جراحی و برای سیستم بهداشتی کشور هزینه نسبتاً بالایی دارد.
وی در پایان تاکید کرد: با قاطعیت می توان گفت که در کنترل چاقی، پیشگیری بهتر از درمان است.
