در سالهای اخیر، تنوع ابزارهای مالی در بازار سرمایه به سرمایهگذاران این فرصت را داده است که با هر سطح دانش و ریسکپذیری، راهی مناسب برای سرمایهگذاری انتخاب کنند. در میان این ابزارها، صندوق سهامی و صندوق اهرمی دو گزینه مهم و پرطرفدار هستند که اگرچه هر دو مبتنی بر بازار سهاماند، اما از نظر ساختار، میزان ریسک و رفتار بازدهی، تفاوتهای اساسی با یکدیگر دارند. برای تصمیمگیری صحیح پیش از خرید صندوق سرمایهگذاری لازم است سازوکار این صندوقها، ویژگیهای آنها و عملکردشان در شرایط مختلف بازار را با دقت بررسی کنیم.
این مقاله با هدف تحلیل کامل این دو ابزار، به معرفی سازوکار صندوقهای اهرمی و سهامی، مقایسه دقیق، بررسی سناریوهای عملکردی و ارائه ترکیب پیشنهادی سرمایهگذاری میپردازد.
صندوق سهامی چیست؟
صندوق سهامی نوعی صندوق سرمایهگذاری است که بخش عمده دارایی خود را در سهام شرکتهای بورسی نگهداری میکند. مدیریت این داراییها بر عهده تیم متخصص بازار سرمایه است. در واقع، صندوق سهامی امکان مشارکت در بازار سهام را بدون نیاز به تحلیل روزانه و تخصص معاملاتی فراهم میکند. به نقل از سایت investopedia.com: «مزایای صندوقهای سهام عادی شامل تنوعبخشی، سادگی، صرفهجویی در هزینه و صرفهجویی در زمان است.»
صندوق سهامی معمولاً برای سرمایهگذارانی مناسب است که افق سرمایهگذاری میانمدت تا بلندمدت دارند و میتوانند نوسان طبیعی بازار را بپذیرند. بازدهی این صندوق مستقیماً با رشد بازار و عملکرد شرکتها ارتباط دارد. اگر بازار روندی مثبت داشته باشد، صندوق سهامی نیز معمولاً بازدهی مناسبی ارائه میدهد؛ اما در بازارهای نزولی، افت ارزش داراییها دور از انتظار نیست.
صندوق اهرمی چیست؟
صندوق اهرمی نوعی صندوق پیشرفتهتر است که با استفاده از مکانیزم اهرم، بازدهی خود را در بازارهای صعودی افزایش میدهد. این صندوق همچون صندوق سهامی از پرتفویی شما سهام دارد، اما با تکیه بر «اهرم» بازده آن میتواند چند برابر رشد یا افت بازار باشد. به همین دلیل، صندوق اهرمی نسبت به صندوق سهامی، ریسک و نوسان بیشتری دارد.
ساختار صندوقهای اهرمی اغلب شامل دو نوع واحد است: واحدهای «عادی» که ماهیت بدون ریسک با سود ثابت دارند و واحدهای «ممتاز» که ریسک بسیار بالایی دارند. این ساختار باعث میشود افراد با دو نوع روحیه و سطح ریسک، بتوانند در یک صندوق مشترک سرمایهگذاری کنند.
واحدهای ممتاز صندوق اهرمی برای سرمایهگذارانی مناسب است که قصد دارند در دوران رشد بازار بازدهی بیشتری کسب کنند و پذیرش افت بیشتر در بازار نزولی برای آنها قابل قبول است.
مقایسه صندوق اهرمی و صندوق سهامی
در ادامه، تصویر واضحی از تفاوتهای این دو صندوق ارائه میشود تا شناخت دقیقتری از رفتار آنها داشته باشید:
| مقایسه صندوق سهامی و صندوق اهرمی | ||
| صندوق سهامی | صندوق اهرمی | معیار |
| متوسط تا بالا | بالا تا بسیار بالا | ریسک |
| رشد منطقی و متناسب با بازار | رشد چندبرابری نسبت به بازار | بازدهی در بازار صعودی |
| افت معمولی متناسب با بازار | افت شدیدتر به دلیل اهرم | بازدهی در بازار نزولی |
| یک نوع واحد | واحد عادی و ممتاز | تعداد واحد |
| میانمدت و بلندمدت | میانمدت و بلندمدت | افق زمانی |
چه افرادی باید از صندوق سهامی و صندوق اهرمی استفاده کنند؟
در انتخاب ابزار سرمایهگذاری، مهمترین معیار، شخصیت ریسکپذیری فرد است. صندوق سهامی برای افرادی مناسب است که به دنبال رشد سرمایه در بلندمدت هستند و از نوسانهای روزانه هراس ندارند. این گروه معمولاً ترجیح میدهند سرمایهشان با بازار رشد کند اما از ریسکهای شدید دور باشند.
در مقابل، صندوق اهرمی انتخابی حرفهایتر است. به نقل از سایت کاریزما: « ریسک سرمایهگذاری در صندوق اهرمی بستگی به نوع واحد آن دارد. اگر در واحدهای عادی صندوق اهرمی سرمایهگذاری کنید، سرمایهگذاری شما تقریبا بدون ریسک خواهد بود. اما واحدهای ممتاز این صندوق، ریسک بالایی دارند. »
سرمایهگذارانی که واحد ممتاز صندوق اهرمی را انتخاب میکنند معمولاً شناخت بهتری از بازار دارند، دورههای صعودی و نزولی را تشخیص میدهند و قصد دارند در زمانهای مناسب، بازدهی بالاتری کسب کنند. این افراد باید توانایی تحمل افتهای مقطعی بالا را داشته باشند، زیرا اهرم همانقدر که سود را افزایش میدهد، زیان را نیز شدیدتر میکند.
بررسی سناریوی عملکردی صندوق اهرمی و سهامی در شرایط مختلف بازار
درک رفتار صندوق سهامی و صندوق اهرمی در شرایط مختلف بازار، مهمترین گام برای تصمیمگیری سرمایهگذاری است. این دو ابزار اگرچه هر دو بر پایه سهام فعالیت میکنند، اما به دلیل تفاوت در ساختار، نسبت به تغییرات بازار واکنشهای متفاوتی نشان میدهند. بهویژه وجود اهرم در صندوق اهرمی باعث میشود شدت سود و زیان آن متناسب با وضعیت بازار تقویت یا تضعیف شود. در ادامه، سناریوهای اصلی بازار و اثر احتمالی آنها بر این دو صندوق بررسی میشود:
- بازار صعودی
در بازارهای صعودی، صندوق سهامی عملکردی مناسب دارد و معمولاً متناسب با رشد شاخصها بازدهی میدهد. اما صندوق اهرمی به دلیل استفاده از اهرم ، معمولاً بازدهی بسیار بیشتری ارائه میکند. اگر بازار ۲۰ درصد رشد کند، ممکن است صندوق سهامی حدود ۲۵ درصد رشد داشته باشد، اما صندوق اهرمی توان ایجاد بازدهی ۴۰ تا ۵۰ درصدی نیز دارد.
- بازار نوسانی یا خنثی
در شرایطی که بازار بدون روند مشخص حرکت میکند، صندوق سهامی معمولاً بازدهی خنثی یا اندکی منفی دارد. نوسانها در صندوق اهرمی شدیدتر است و ممکن است زیان بیشتری بهویژه در واحدهای عادی ایجاد شود. بازار خنثی عموماً محیطی فرسایشی برای صندوقهای اهرمی است.
- بازار نزولی
در روندهای نزولی بازار، صندوق سهامی متناسب با افت بازار کاهش ارزش دارد. اما صندوق اهرمی به دلیل اهرم چندبرابر تحت فشار قرار میگیرد و معمولاً افت بیشتری نسبت به صندوق سهامی تجربه میکند. در برخی دورههای نزولی شدید، صندوقهای اهرمی میتوانند تا دو یا سه برابر شاخص ریزش داشته باشند.
ترکیب پیشنهادی سرمایهگذاری در صندوق سهامی و اهرمی
ترکیب دارایی، نقطه تعادل سرمایهگذاری است. برای افراد با ریسکپذیری پایین، ترکیب دارایی باید بهگونهای باشد که نوسان کلی سبد کاهش یابد. برای این افراد، بخش اعظم سرمایه در صندوقهای درآمد ثابت قرار میگیرد و سهم کوچکی به صندوق سهامی و درصدی بسیار محدود به صندوق اهرمی اختصاص داده میشود.
افراد با ریسکپذیری متوسط میتوانند حدود نیمی از سبد خود را به درآمد ثابت و باقی را به صندوقهای سهامی و اهرمی اختصاص دهند. سرمایهگذاران حرفهای و ریسکپذیر نیز معمولاً سهم بیشتری برای صندوق اهرمی در نظر میگیرند تا در دورههای صعودی بازار، از بازدههای بالای آن بهرهمند شوند.
بهطور کلی، تناسب میان ریسکپذیری، وضعیت بازار و افق سرمایهگذاری، نقش مهمی در انتخاب ترکیب مناسب دارد. بسیاری از سرمایهگذاران حرفهای هنگام شروع روندهای صعودی، وزن صندوق اهرمی را افزایش میدهند و در دورههای نزولی، سهم آن را کاهش میدهند.
مزایای سرمایهگذاری در صندوقهای سهامی و اهرمی
سرمایهگذاری غیرمستقیم از طریق صندوقها مزایای قابلتوجهی دارد. نخست آنکه مدیریت داراییها توسط تیم متخصص انجام میشود و نیازی به دانش تخصصی یا رصد روزانه بازار نیست. دوم آنکه امکان ورود با مبالغ پایین وجود دارد و افراد میتوانند با سرمایه محدود، پرتفویی متنوع داشته باشند.
از سوی دیگر، نقدشوندگی بالا، شفافیت اطلاعات، نظارت سازمان بورس و امکان مقایسه بازده با شاخصها، این صندوقها را به گزینهای قابل اعتماد تبدیل کرده است. صندوق اهرمی نیز در دورههای مثبت بازار جایگاهی ویژه داشته و در بسیاری از مواقع بازدهی بالاتر از بازار ارائه میکند.
بهترین روش خرید صندوق سرمایه گذاری
سادهترین و امنترین روش خرید صندوق سرمایهگذاری ، استفاده از پلتفرمهای رسمی و نظارتشده بازار سرمایه مانند اپلیکیشن کاریزما است. اپلیکیشن کاریزما امکان خرید، فروش و مدیریت انواع صندوقها را بهصورت کاملاً آنلاین، سریع و بدون نیاز به مراجعه حضوری فراهم کرده است.
شما میتوانید عملکرد صندوقها را مقایسه، واحدهای موردنظر را خریداری و در هر زمان نسبت به فروش آنها اقدام کنید. شفافیت اطلاعات، دسترسی ۲۴ ساعته و نمایش لحظهای ارزش داراییها، اپلیکیشن کاریزما را به یکی از بهترین گزینهها برای شروع یا توسعه سرمایهگذاری در صندوقها تبدیل کرده است.
جمعبندی
صندوق سهامی و صندوق اهرمی هر دو ابزارهای ارزشمند سرمایهگذاری در بازار سرمایه هستند، اما انتخاب میان آنها به انتظارات فرد، میزان ریسکپذیری و شرایط بازار بستگی دارد. صندوق سهامی در بلندمدت گزینهای مناسب برای رشد پایدار سرمایه است، در حالی که صندوق اهرمی برای افرادی مناسب است که قصد دارند از نوسانها و فرصتهای صعودی بازار بیشترین بهره را ببرند. پیش از خرید صندوق سرمایهگذاری بهتر است شرایط فعلی بازار، افق زمانی سرمایهگذاری و توان تحمل ریسک را بهطور دقیق بررسی کنید.
صندوق اهرمی بهتر از صندوق سهامی است؟
هیچکدام ذاتاً بهتر نیستند. صندوق سهامی برای سرمایهگذاران با ریسکپذیری متوسط مناسب است و صندوق اهرمی برای افرادی که ریسک بیشتری را میپذیرند و به دنبال بازدهی بالاترند کاربرد دارد.
آیا امکان ضرر زیاد در صندوق اهرمی وجود دارد؟
بله. استفاده از اهرم موجب افزایش احتمال زیان در بازارهای نزولی میشود و این صندوقها نسبت به صندوق سهامی افت بیشتری را تجربه میکنند.
حداقل سرمایه لازم برای ورود به صندوقها چقدر است؟
اغلب صندوقها امکان سرمایهگذاری با مبالغ پایین دارند و تنها با 100 هزار تومان قابل خرید هستند.
