سنسور دما چیست؟
برای اندازه گرفتن دما، به ابزارهای مخصوص سنجش درجه حرارت نیاز داریم که به آنها حسگر یا سنسور دما گفته میشود. بشر تا به امروز انواع مختلفی از حسگرهای دما را ساخته است که با کمک آنها میتوان دمای یک محیط، ماده یا یک فرایند را اندازه گرفت. سنسورهای دما بر مبنای قوانین مختلف فیزیکی تولید شدهاند و هر یک اساس کار خاص خود را دارند.
سنسور RTD چیست؟
کاربرد و خرید سنسور دما برای استفادههای صنعتی، تجاری، تولید تجهیزات یا در آزمایشگاهها برای تحقیقات، بسیار متداول است. یک نمونه از حسگرهای دمای پرکاربرد، سنسور RTD است.
این سنسور با دقت بالایی، درجه حرارت محیط یا مواد را اندازه میگیرد و بسیاری از فعالیتهای صنایع را راحتتر کرده است. فروشگاه تخصصی دنیای حرارت، به فروش انواع سنسورهای دمای RTD اعم از سنسور دما PT100 و سنسور دما PT1000 میپردازد.
تاریخچه استفاده از سنسور RTD
کاربرد افزایش مقاومت الکتریکی رساناها با افزایش دما برای اولین بار توسط سر ویلیام زیمنس در سال ۱۸۷۱ قبل از انجمن سلطنتی بریتانیا توضیح داده شد و از این اصل بین سال های ۱۸۸۵ تا ۱۹۰۰ بکار گرفته شد.
یکی از کاربرد های افزایش مقاومت با افزایش دما در شاتل فضایی بود. در شاتل فضایی از دما سنج های مقاوم با جنس پلاتین استفاده شد؛ اما موتور اصلی شاتل STS-51F بخاطر خرابی های متعدد RTD ها خاموش شد. در این پروژه چرخه های متعدد گرمایی باعث خرابی RTD ها و خاموش شدن موتور شد. در پی این حادثه، RTD ها در موتور شاتل با ترموکوپل جایگزین شدند.
انواع سنسور RTD
سرواژه RTD مخفف عبارت انگلیسی Resistance Temperature Detector است. این سنسورها، نوعی حسگر سنجش دمای مخصوص هستند که بر مبنای مقاومت فلزات کار میکنند و بههمین دلیل، به آنها دماسنج مقاومتی هم گفته میشود.
اساس کار این سنسورهای دما، بر این مبنا شکل گرفته که مقاومت الکتریکی فلزات، متناسب با تغییرات دمای آنها تغییر میکند. پس اگر در مورد یک فلز از قبل بدانیم که در هر دما چه مقدار مقاومت الکتریکی از خود نشان میدهد، میتوانیم با دانستن مقاومت الکتریکی آن فلز در لحظه، دمایش را برآورد کنیم.
هرساله تعداد زیادی سنسور RTD تولید و برای فروش، روانهی بازار میشود. این حسگرها کارایی و دقت خوبی از خود نشان میدهند که باعث شده موارد استفادهی گوناگونی در صنایع و کارخانجات داشته باشند.
برای کار با این حسگرهای دما، یک جریان الکتریکی جزئی را از بخش فلزی آن عبور میدهند. سپس مقاومت الکتریکی آن را اندازه گرفته و دمای متناظر با مقاومت را بدست میآورند. بطور معمول با بالارفتن دمای قطعه فلزی مورد نظر، مقاومت الکتریکی آن هم بیشتر میشود.
قبل از خرید سنسور RTD، بد نیست بدانید که معروفترین و رایجترین فلز مورد استفاده برای ساخت این سنسورها، پلاتین است و گاهی هم از مس یا نیکل استفاده میشود.
معروفترین انواع سنسور RTD شامل سنسور دمای PT100 و PT1000 هستند که با پلاتین ساخته میشوند. این حسگرها به خاطر عملکرد خطی، تکرارپذیر و ایمنی بالایی که در برابر نویزهای الکتریکی دارند، کاربرد فراوانی دارند.
اجزای تشکیل دهنده حسگر RTD
اجزای کلی سازندهی یک حسگر دمایی RTD شامل قسمتهای زیر هستند:
- • المان مقاومتی: این قسمت، هسته اصلی یک سنسور دما pt100 را تشکیل میدهد که عملکرد آن را تعیین میکند. جنس این قطعه یا سیم، میتواند از پلاتین، نیکل یا مس باشد.
- • سیمهای RTD: این سیمها جهت انتقال جریان الکتریکی به المان مقاومتی سنسور یا سنجیدن مقاومت و ولتاژ روی قطعه استفاده میشوند. تعداد این سیمهای به کارگرفته شده، 2 رشته، 3 رشته یا نهایتا 4 رشته است.
- • اتصال RTD: سیمهای درون سنسور باید با یک روش به همدیگر متصل شوند که برقراری این اتصال از طریق جوشکاری، به شکل فشاری یا اتصال فنری ممکن میشود.
- • لوله RTD: این لوله میتواند از جنسهای مختلفی ساخته شود؛ مانند استیل ضد زنگ و اینکونل.
- • اتصال سرد: این قسمت از اتصال، عمدتا به صورت 2 شاخه، سیم لخت، ترمینال و نحوههای اتصال دیگر است.
نگهداری و کالیبراسیون سنسور RTD
با این که اکثر سنسور ها یک غلاف محافظ دارند و یا در یک ترموول نصب می شوند، لازم است به صورت دوره ای به بررسی سلامت آن ها پرداخت. بخشی از این فرآیند نگهداری شامل بررسی آسیب های ناشی از موارد زیر است:
- • خوردگی
- • ضربه
- • لرزش شدید
در صورت بروز آسیب، لازم است در اسرع وقت به تعویض یا تعمیر سنسورها اقدام کرد. یکی از گامهای نگهداری صحیح از این سنسورها، کالیبره کردن آن ها در دوره های زمانی مشخص است.
دوره های زمانی کالیبره شدن RTD به چرخه دما،ارتعاشات و شوک های وارد شده به سنسور بستگی دارد. این کالیبراسیون با مقایسه مقاومت سنسور با یک استاندارد انجام می شود.
مزایای RTD ها
حساسیت بالا، خطی بودن در بازه ی عملکرد وسیع و عملکرد مناسب در بازه های بزرگ دمایی از جمله مهم ترین مزایای RTD ها هستند. علاوه بر این مزایا، استفاده از RTD در مقایسه با انواع دیگر سنسور های دما، دقت بالا، تکرارپذیری و پایداری بالا را به همراه خواهد داشت.
معایب RTD ها
ابعاد بزرگ، شکننده بودن، تاثیر پذیری از نویز الکتریکی از بزرگ ترین معایب RTD ها هستند. نا مطلوب بودن در دماهای بالا هم عیب دیگر این تجهیز است. RTD ها در صنعت به ندرت در دمای بالای ۶۶۰ درجه سانتی گراد استفاده می شوند. چون در این دما جلوگیری از آلوده شدن پلاتین به نا خالصی بسیار دشوار می شود.
روش نصب سنسور RTD
معمولا هنگام نصب سنسور توصیه می شود از یک ترمووِل (thermowell) استفاده شود. ترموول ها اتصالات استوانه ای هستند که برای محافظت از سنسور های دمای نصب شده در فرآیندهای صنعتی استفاده می شوند. ترموول یک لوله است که یک سر آن بسته شده و RTD در انتهای باز آن قرار می گیرد. به این ترتیب، گرما از طریق دیواره ترمووِل به سنسور منتقل می شود.
اکثر سنسور های RTD دارای یک غلاف محافظ ساخته شده از Inconel هستند که از سنسور در برابر محیط و ضربه های مکانیکی محافظت می کند. Inconel ها مواد مقاوم در برابر اکسیداسیون هستند که برای استفاده در محیط های تحت فشار و گرما مناسبند. هنگامی که Inconel گرم می شود، یک لایه اکسید ضخیم و پایدار تشکیل می دهد که از سطح محافظت می کند.
بنابراین، در محدوده دمایی وسیعی استحکام خود را حفظ کرده و برای کاربردهای در دمای بالا، که برای آلومینیوم و فولاد قابل تحمل نیست، مناسب است.
انتهای رپورتاژ آگهی/










