، ۲۵ آبان ۱۴۰۵ — ساعت ۱۴:۱۸
آموزش

بودجه‌های فرهنگی پنهان به فرهنگ ضربه می‌زند

عیسی علیزاده روز یکشنبه در گفت و گوی تفصیلی با خبرنگار گروه دانشگاه و آموزش ایرنا افزود: تا ساختار فرهنگی کشور به ویژه در بودجه و اعتبارات شفاف نباشد و تاثیر هزینه‌های هر نهاد بر فرهنگ مشخص نباشد، نمی‌توان نتیجه خوبی بدست آورد. تا زمانی که مشکل ردیف‌های بودجه‌ای و عناوین پنهان بودجه و نهادهای فرهنگی موازی که هر کدام در تعارض با هم هستند، حل نشود، مشکلات حوزه فرهنگی حل نمی‌شود.

وی ادامه داد: برای حل این مشکلات باید ارزیابی جدی از وضعیت فرهنگی کشور صورت گیرد و تمام بودجه‌ها نیز از کانال مشخص تخصیص داده شود. اگر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و نهادهای فرهنگی رسمی داریم، باید از یک نهاد رسمی اعتبارات داده شود و هر فرد نتواند بخاطر قدرتی که دارد از مجلس و دولت بودجه بگیرد. 

علیزاده خاطرنشان کرد: بودجه فرهنگی رقم بالایی است، اما از یک کانال توزیع نمی‌شود و از هزار کانال است. چون روش فعلی جواب نداده است پس مشکلاتی در این مسیر وجود دارد.

وی اظهار داشت: هدف‌گذاری در حوزه فرهنگی کوتاه مدت نیست. دولت جدید باید به صورت شفاف با استفاده از کارهای مهم؛ وضعیت فرهنگی را تبیین کند. تا مشکل فرهنگی را نپذیریم نمی‌توانیم آن را برطرف کنیم. باید بپذیریم مشکل فرهنگی داریم و این دولت باید مشکلات حوزه‌های فرهنگی را شناسایی کند. در این زمینه بدون ارزیابی نمی‌توان اقدام کرد.

علیزاده تصریح کرد: مهمترین موضوع در حوزه فرهنگی بها ندادن به مطالعات فرهنگی است. باید درباره ارزش‌ها، نگرش‌ها، محصولات فرهنگی، فرهنگ سیاسی جوانان، آسیب‌های این حوزه، مباحث نسلی و جنسیتی مطالعاتی انجام شود و اگر بناست به این موضوعات توجه نشود، باید چند سرفصل پس از ارزیابی مورد مطالعه قرار گیرد و برنامه پیش برده شود. 
 

سیاسی بودن به دانشجو رشد و آرمانگرایی می دهد

علیزاده با بیان اینکه حدود ۵۰۰ هزار دانشجو با داشتن ۲۰ سرفصل با برنامه‌های جهاددانشگاهی درگیر هستند، اظهار داشت: اکنون مهمترین مساله در حوزه دانشجویی این است که دانشجویی که وارد دانشگاه می شود متولد ۱۳۸۲، سیاست گریز، خشونت گریز، دوستدار هنر، علاقه‌مند به مسایل اجتماعی، موسیقی، انیمیشن و فیلم است.

وی خاطرنشان کرد: این دانشجویان به سیاست‌های فرهنگی ما اقبال ندارند و براساس نظرسنجی انجام شده ۷۲ درصد افرادی که موسیقی گوش می‌دهند ۹۳ درصد آنها دانشجو بودند. همچنین ۹۵ درصد افراد زیر ۳۰ سال عضو شبکه‌های مجازی هستند و ۷۵ درصد دانشجویان ورزش می‌کنند. 

وی در پاسخ به این سوال که دانشجو برای چه هدفی تربیت می‌ شود؟ آیا فقط برای درس خواندن و تاثیرگذاری در آینده کشور است؟ گفت: نمی‌توانیم دانشجوی متخصص و دغدغه‌مند داشته باشیم، اما سیاسی نباشد. لازمه اینکه دانشجو نقش خود را ایفا کند سیاسی بودن است و حوزه سیاسی هزینه‌هایی هم دارد.

معاون فرهنگی جهاد دانشگاهی تصریح کرد: هزینه در حوزه سیاسی فایده دارد، اما باید خیلی مراقب بود دانشجو هزینه‌ای که می‌دهد بعدها باعث نشود برای کسب توانمندی، از درس عقب بیفتد. 

وی اظهار داشت: اکنون اطلاعات سیاسی دانشجویان کم است و برخی از دانشجویان شاید روسای قوا و شخصیت‌های سیاسی کشور را نمی‌شناسند. دانشجو باید درگیر موضوع باشد تا بتواند در مباحث سیاسی فعالیت کند.

علیزاده ادامه داد: در سال‌هایی براساس سیاست‌های کشور، دانشگاه را از مسایل سیاسی دور کردند. دانشجو باید سیاست بداند، وضعیت سیاسی را نقد کند، سیاستمداران را بشناسد و خط و مشی سیاسی داشته باشد، نه اینکه از حزبی حمایت کند. سوار شدن بر موج و گرفتن سمت از طریق جنبش دانشجویی به این موضوع ضربه زد. 

وی در پاسخ به این سوال که آیا خود دانشجوی سیاسی بوده است، گفت: من هم متولد دهه ۶۰ هستم و دانشجویان دهه ۷۰ و ۸۰ نمی‌توانستند سیاسی نباشند. یکی از جذابیت‌های دانشگاه در آن زمان برای دانشجویان، فضای سیاسی آن بود و خانواده‌ها هم متاثر بودند. دانشجویان افکار سیاسی داشتند و در جامعه هدف و الگو بودند، اما اکنون این فضا از بین رفته. دانشجویی که سیاسی نباشد فردی اجتماعی، فرهنگی و دغدغه مند نیست. سیاسی بودن به دانشجو رشد و آرمان‌گرایی می‌دهد و نظر او می‌تواند برای جامعه مهم باشد. ولی وقتی بگوییم دانشجو سیاسی نیست آرمان‌گرایی و عدالت‌خواهی هم نخواهد داشت.

مشکل فرهنگی تعداد زیاد سیاستگذاران این حوزه است
معاون جهاد دانشگاهی افزود: متولی پیگیری بسیاری از پیمایش‌ها در ایسپا مشخص نیست. چون جایگاه فرهنگی کشور زیاد است. مشکل فرهنگی تعداد سیاستگذاران و موازی‌کاران است. در این زمینه آمار دقیق و مشخصی نداریم. وقتی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی اعلام کرد بیش از ۹ هزار میلیارد تومان به دلیل کرونا در حوزه فرهنگ خسارت ایجاد شده است چه کسی باید این را جبران کند. 

علیزاده گفت: درصد عمده ای از بودجه فرهنگی زیر نظر این نهاد نیست و وقتی این نهادها بودجه فرهنگی می گیرند، در قبال تغییرات فرهنگی نمی‌توان یک نفر را پیدا کرد که بگوییم شما کوتاهی کرده‌اید؟

وی تاکید کرد: اگر از نظر سیاسی و سلامت عقب هستیم پس باید فضای فرهنگی درست شود تا از بسیاری از هزینه‌ها جلوگیری شود. البته اکنون بخشی از مسایل فرهنگی سیاسی است و فرهنگ هم خودی و غیرخودی شده است. اینها جایگاه فرهنگ را مشخص می کند. جایگاه فرهنگی میزان هزینه‌کرد هدفمند برای حوزه فرهنگ است.

بودجه مستقل فرهنگی نداریم
علیزاده افزود: در میان نهادهایی که در دانشگاه ها کار فرهنگی انجام می‌دهند جهاد دانشگاهی به لحاظ تنوع و نوع فعالیت‌ها و فعالیت‌های متناسب با ذائقه دانشجویان، خوشنام است. اگرچه اکنون یکی از معضلات دانشگاه‌ها حضور مخاطب در برنامه‌هاست، البته این امر به زمان کرونا برنمی گردد، قبل از کرونا هم همین گونه بوده است.

وی خاطرنشان کرد: معاونت فرهنگی جهاددانشگاهی بودجه فرهنگی مستقل ندارد و عمدتا از طریق فعالیت‌های مشارکتی، بودجه دریافت می‌کند.

باید دغدغه فرهنگی داشته باشیم
علیزاده با تاکید براینکه مسئولان باید دغدغه فرهنگی داشته باشند، تصریح کرد: مسئولان و کسانی که می‌توانند نقش ایفا کنند یا دغدغه فرهنگ ندارند یا ادای فرهنگی بودن را درمی‌آورند.

وی خاطرنشان کرد: کسی که کتاب نمی‌خواند و نمی‌داند نسل جوان چه کتابی می‌خواند؛ سینما نرفته، یک بار تئاتر و کنسرت و فضای فرهنگی نرفته چگونه می خواهد برای نسل دهه ۸۰ بگوید که آنها چه می‌خواهند.

علیزاده تاکید کرد تا زمانی که فرهنگ در راس کارها قرار نگیرد و در آموزش و پرورش بهترین امکانات را به معلمان ندهند و بهترین کتابخانه و امکانات در مدارس نباشد، بهترین زمین ورزشی و معلم هنر فراهم نباشد، موازی کاری و قوانین متعارض و سیاست ها حل نشود، مشکل حل نمی‌شود. در فرهنگ نباید رانت باشد و فرهنگ دغدغه مسئولان کشور نیست.

آمار کتابخوانی بالا نیست
وی درباره استقبال دانشجویان از کتاب و کتابخوانی اظهار داشت: اکنون آمار کتابخوانی در کشور مشخص نیست؛ چرا که هنوز نمی‌دانیم آیا سرانه فضای مجازی جزو مطالعه است یا نه؟ البته براساس نظرسنجی جهاددانشگاهی آمار مطالعه کتاب بالا نیست، اما اگر آمار استفاده از فضای مجازی و دیدن و شنیدن اخبار جزو آن قرار گیرد، تا حدودی امیدوارکننده‌تر است.

معاون فرهنگی جهاد دانشگاهی افزود: جای امیدواری است که دانشجویان کتاب می‌خوانند و محافل کتاب دارند. حضور ۵۰۰ هزار دانشجو در اولین دوره کتاب سال نشان دهنده این موضوع است. چون قشر تاثیرگذار دانشگاه کتاب می‌خوانند، دانشگاه از ترویج و تالیف کتاب دانشجویی حمایت جدی می‌کند و این ارزشمند است.

وی اضافه کرد: برای تشویق بهتر دانشجویان، با افغانستان و تاجیکستان تعاملاتی داریم تا دانشجویان از تالیفات این کشورهای فارسی زبان استفاده کنند؛ اما این طرح بخاطر کرونا در نیمه اول سال محقق نشد و امید است در نیمه دوم سال این اتفاق رخ دهد. 

علیزاده درباره موفقیت جهاددانشگاهی در دوران کرونا و قبل از آن در برنامه‌های خود توضیح داد: مسابقه سه دقیقه‌ای کتاب نشان می‌دهد اگر برنامه‌ریزی درست باشد دانشجویان کتابخوان هستند. اگرچه ممکن است از یک کلاس ۴۰ نفره پنج نفر کتاب بخوانند، اما این افراد تاثیرگذار هستند. البته کرونا با همه بدی که دارد، فضا کتابخوانی را بهتر کرده است.

ضعف دانشجویان در روخوانی و روانخوانی قرآن 
علیزاده گفت: دانشجو ۱۲ سال تحت نظارت، حمایت و برنامه‌های جدی نظام رسمی است و روخوانی و روان خوانی قرآن به دانشجویان آموزش داده می شود، اما نتوانسته روخوانی را یاد بگیرد. این در حالی است که زبان چینی را چهار سال یاد می‌گیرند. باید دید کجای کار ایراد دارد که این همه هزینه می‌ شود، اما دانشجوی رشته‌های پزشکی، مهندسی، علوم پایه، الهیات و کشاورزی روخوانی و روان خوانی را بلد نیست. اشکال کار در روش‌ها است و از اول روش درستی برای آن نداشته ایم.

وی با بیان اینکه رسم الخط قرآن نزدیک رسم الخط‌ فارسی است، تمام شبکه‌های تلویزیون نزدیک اذان، برای اقامه نماز اذان پخش می‌کنند و در مدارس زنگ نماز و قرآن داریم گفت: ما یک فرآورده را تحویل می‌گیریم و خمیر شکل نگرفته نیست. باید سازمان‌هایی که در این زمینه نقش داشته‌اند پاسخگو باشند که افراد چگونه از خیلی از برنامه‌ها گریزان هستند.

معاون فرهنگی جهاد دانشگاهی افزود: دانشجو ۱۲ سال زنگ قرآن، زنگ دینی و معلم پرورشی، همه آیین‌های مذهبی و دینی را دیده است. چگونه می‌ توان فردی که ۱۲ سال شخصیت او شکل گرفته، در دانشگاه تغییر داد؟ آموزش و پرورش نقش اصلی‌تر را در تربیت دارد. دانشگاه مکمل است و نمی‌تواند همه نقایص ۱۲ سال گذشته را برطرف کند. 

برنامه‌های فرهنگی جهاد دانشگاهی مجازی است
وی درباره اجرای برنامه‌های فرهنگی در جهاددانشگاهی نیز گفت: تا پایان سال دو برنامه داریم. یک برنامه فرهنگی با وجود کرونا و پس از واکسینه شدن دانشجویان انجام می‌شود و باید کلاس‌های درس دانشجویان حضوری شود. فعلا زمان آن مشخص نیست چون تا بهمن ماه به طور یقین کلاس‌ها غیرحضوری است.

علیزاده با بیان اینکه اکنون همه برنامه‌های فرهنگی مانند مناظرات و دیگر برنامه‌ها غیرحضوری و به صورت مجازی است، تاکید کرد: با تدوین برنامه هفتم توسعه جهاد دانشگاهی در سال۱۴۰۰، هیچ یک از فعالیت‌های این نهاد تعطیل نمی‌شود، اما بیشتر براساس فضای مجازی است. البته در فضای مجازی کیفیت برنامه‌ها افت چشمگیری دارد؛ چرا که به عنوان مثال در مناظرات چهار دانشجو رودررو هم مناظره می‌کردند، اما در فضای مجازی خیلی متفاوت‌تر است. بستر فضای مجازی برای همه فراهم نیست.

وی خاطرنشان کرد: در حوزه دانشجویی مشکل دسترسی نداشتن به اینترنت و وسایل هوشمند وجود دارد. در این شرایط چگونه می توان کار مجازی انجام داد. در حوزه مجازی زیاد موفق نبودیم و کار موفق یعنی اینکه گروه هدف شناخته شود. 

معاون فرهنگی جهاد دانشگاهی تاکید کرد: کسانی که وارد فضای مجازی می‌شوند بیشتر دنبال اخبار سیاسی هستند و رویدادهای فرهنگی را دنبال نمی کنند. 

علیزاده همچنین اظهار داشت: در سبک زندگی دانشجویان نظرسنجی‌هایی انجام شد. دانشجویان در چند حوزه خیلی فعال هستند، مباحث اجتماعی و فعالیت‌های داوطلبانه مانند محیط زیست و کمک به محرومان به عنوان جایگزین آیین‌های مناسکی مانند جشن‌ها و میلادها، مباحث هنری مانند جشنواره شعر دانشجویی با مهارت شعرخوانی و آموزش شعر، مباحث مهارتی است.

وی تصریح کرد: عمده کارهای ما این است که این برنامه‌ها  به صورت حرفه‌ای و هنری نباشد، چون دانشجویان هنرمند واقعی نمی‌شوند. باید بخشی از هنر را داشته باشیم تا همه دانشجویان دوستدار حوزه هنر، به برنامه‌های هنری بپردازند.

علیزاده ادامه داد: برخی از فعالیت‌ها مهارت آموزی مانند جشنواره شعر، بازی‌ها، مد و لباس و برنامه‌های هنری در سازمان قرآنی، جشنواره نقش تن پوش، کارگاه آموزشی و مباحث گفت و گو محور است. پیش از کرونا ۶۲۵ گروه دانشجویی در مباحث گفت و گو محور شرکت کردند. 

معاون فرهنگی جهاد دانشگاهی گفت: بر اساس نظرسنجی انجام شده، بخشی از وقت دانشجویان به بازی گذرانده می‌شود که طبق آمارها حدود ۲۹ میلیون و ۵۰۰ هزار نفر از بازی رایانه‌ای، اینترنتی و موبایلی استفاده می‌کنند و به طور متوسط  هر کدام ۷۷ دقیقه در حوزه بازی‌ها وقت می‌گذرانند.

وی ادامه داد: با توجه به اینکه بازی یک روش تعاملی و یادگیری است به همین منظور مرکز بازی‌های رومیزی و بازی‌سازی، دانشجویان را ترغیب می‌کند چه بازی بسازند، چه بازی انجام دهند و برای ترویج بازی های فکری نیز چگونه تلاش کنند. فضای مجازی باعث شده است دانشجویان از محیط‌های جمعی و گفت و گو محور دور شوند.

توسعه فرهنگی دانشگاه وظیفه جهاد دانشگاهی است

علیزاده با بیان اینکه جهاد دانشگاهی در سال ۱۳۵۹ تاسیس شد، گفت: در حوزه فرهنگی دو وظیفه «توسعه پژوهشی و فناورانه و توسعه فرهنگی در دانشگاه ها» به عهده این نهاد است. 

وی با بیان اینکه هشت مرکز و سازمان در معاونت فرهنگی جهاد دانشگاهی فعالیت دارند، اظهار داشت: دو خبرگزاری ایسنا و ایکنا، مرکز افکارسنجی ایسپا، سازمان انتشارات، سازمان دانشجویان، مرکز گردشگری و صندوق قرض‌الحسنه دانشجویی برخی از این مراکز هستند. در تمام استان‌ها با وجود جهاد دانشگاهی، این ساختارها وجود دارد و با این ساختارها بهتر می‌توان به نیاز جامعه پاسخ داد و نبض و نیاز جامعه را سنجید. 

علیزاده درباره برخی از فعالیت‌های حوزه فرهنگی گفت: برگزاری ۲۵ دوره جشنواره کتاب سال، ۱۸ دوره جشنواره پایان نامه سال، نشست‌های نقد و بررسی، رونمایی از کتاب، ترجمه کتاب و اخیرا دو برنامه دفاع سه دقیقه ای از پایان نامه و کتاب از مهمترین اقدامات حوزه فرهنگی بوده است.

وی افزود: در حوزه بین‌المللی در حوزه انتشارات اولین کنفرانس بین‌المللی نشر برگزار شد که سال آینده دومین کنفرانس آن برگزار می شود. ۶ دوره مسابقه دانشجویان مسلمان برگزار شد که اکنون این برنامه متوقف شده است، اما باید گفت که عمدتا برنامه‌ها مربوط به مسایل داخلی است.

علیزاده خاطرنشان کرد: مرکز امام و انقلاب جهاددانشگاهی نیز برای پاسخگویی به شبهات دانشجویان در مورد امام و انقلاب فعالیت دارد و هر سال جشنواره طریق جاوید را برگزار می‌ کند تا دانشجویان با موضوعات مرتبط آشنا ‌شوند. اگر دانشجویان در شکل‌گیری انقلاب نقش داشتند باید در تداوم انقلاب نیز از آنها استفاده کرد.

وی یادآور شد:‌ فعالیت مرکز گردشگری با رویکرد آشنایی با پیشرفت‌های صنعتی، گردشگری، اقتصادی و فرهنگی کشور برای ایجاد اشتغال است.

وی گفت: مرکز افکارسنجی ایسپا نیز با انجام پیمایش‌های افکارسنجی، فعالیت می‌کند و امسال برای بحث انتخابات ۱۳ مورد نظرسنجی انجام داد که در پیش بینی انتخابات چه در حوزه مشارکت و چه در حوزه برنده نزدیک به آن چیزی که واقعی بود پیش‌بینی کرد. در این مسیر نزدیک پنج هزار پرسشگر همکاری دارند و نظرسنجی در حوزه افکارسنجی نظرسنجی سبز است یعنی با کاغذ نیست و از طریق تبلت نظرسنجی می‌شود.

آخرین خبرها