مقدمه
مهریه یکی از مهمترین ارکان حقوق خانواده در ایران است که بهعنوان تضمین مالی برای زنان در زندگی زناشویی شناخته میشود. در سال ۱۴۰۴، قوانین مهریه همچنان بر اساس ماده ۲۲ قانون حمایت خانواده (مصوب ۱۳۹۱) اجرا میشوند، اما بحثها و پیشنهادهایی برای اصلاح این قوانین، از جمله کاهش سقف ضمانت اجرایی مهریه، مطرح شده است. این مقاله به بررسی وضعیت کنونی قوانین مهریه، پیشنهادهای اصلاحی، و چالشهای موجود میپردازد. برای مشاوره حقوقی تخصصی، به سایت موسسه حقیقت گستر مراجعه کنید.
وضعیت کنونی قوانین مهریه
تا تاریخ ۲۷ مرداد ۱۴۰۴، قوانین مهریه در ایران بر اساس موارد زیر اجرا میشوند:
۱. سقف ضمانت اجرایی مهریه
- ۱۱۰ سکه تمام بهار آزادی: طبق ماده ۲۲ قانون حمایت خانواده، مهریه تا سقف ۱۱۰ سکه یا معادل آن (در صورت تعیین بهصورت نقدی یا اموال دیگر) دارای ضمانت اجرایی کیفری است. این بدان معناست که در صورت عدم پرداخت، امکان جلب مرد وجود دارد.
- مهریههای بالاتر از ۱۱۰ سکه: برای مطالبه مهریههای بیش از ۱۱۰ سکه، زن باید توانایی مالی مرد را در دادگاه اثبات کند. در غیر این صورت، ضمانت اجرایی کیفری (مانند جلب) اعمال نمیشود و موضوع از طریق دعاوی مدنی پیگیری میشود.
۲. اعسار و تقسیط مهریه
- درخواست اعسار: اگر مرد توانایی پرداخت یکجای مهریه را نداشته باشد، میتواند درخواست اعسار (ناتوانی مالی) کند. در این صورت، دادگاه با بررسی شرایط مالی، مهریه را بهصورت اقساطی تعیین میکند.
- حذف زندان در برخی موارد: در مواردی که ناتوانی مالی مرد اثبات شود، مجازات زندان برای عدم پرداخت مهریه حذف میشود و راهکارهایی مانند تقسیط یا توقیف اموال جایگزین میشوند.
۳. محاسبه ارزش مهریه
- نرخ بانک مرکزی: ارزش مهریه (در صورت تعیین بهصورت سکه یا طلا) بر اساس نرخ رسمی بانک مرکزی در زمان مطالبه محاسبه میشود، نه نرخ بازار آزاد. این قانون به کاهش اختلافات ناشی از نوسانات قیمت کمک کرده است.
۴. حقالثبت مهریه
- برای مهریههای بالاتر از حد متعارف (۱۱۰ سکه)، هزینهای بهعنوان حقالثبت در دفاتر اسناد رسمی دریافت میشود. این هزینه بر اساس ارزش مهریه محاسبه شده و در سال ۱۴۰۴ تغییری در ساختار آن گزارش نشده است.
پیشنهادهای اصلاحی در سال ۱۴۰۴
یکی از مهمترین موضوعات مطرحشده در سالهای اخیر، پیشنهاد کاهش سقف ضمانت اجرایی مهریه به ۱۴ سکه است. این طرح با اهداف زیر ارائه شده، اما هنوز به قانون تبدیل نشده است:
- کاهش فشار مالی بر مردان: محدود کردن ضمانت اجرایی به ۱۴ سکه برای کاهش بار مالی و جلوگیری از زندانی شدن افراد ناتوان در پرداخت.
- کاهش دعاوی حقوقی: کاهش تعداد پروندههای قضایی مرتبط با مهریههای سنگین.
- تسهیل ازدواج: کاهش مهریههای سنگین برای تشویق جوانان به ازدواج.
با این حال، این طرح با انتقاداتی مواجه شده است:
- محدودیت حقوق زنان: برخی معتقدند کاهش سقف ضمانت اجرایی ممکن است پشتوانه مالی زنان را تضعیف کند.
- مقاومت فرهنگی: در برخی جوامع، مهریه بهعنوان نماد اعتبار خانواده تلقی میشود و کاهش سقف آن با مقاومت مواجه شده است.
تاکنون، این طرح در مرحله بررسی در مجلس و قوه قضاییه قرار دارد و به قانون لازمالاجرا تبدیل نشده است.
چالشهای قوانین کنونی مهریه
- فشار اقتصادی: با توجه به افزایش ۶۲.۵ درصدی هزینههای زندگی یک خانواده چهارنفره در سال ۱۴۰۴ نسبت به ۱۴۰۳، فشار اقتصادی بر زوجین افزایش یافته و میتواند به تنشهای خانوادگی و افزایش دعاوی مهریه منجر شود.
- عدم آگاهی عمومی: بسیاری از زوجین از جزئیات قوانین مهریه، مانند فرآیند اعسار یا محاسبه نرخ مهریه، آگاه نیستند که میتواند به سوءتفاهم منجر شود.
- پیچیدگیهای قضایی: فرآیند اثبات توانایی مالی مرد یا پیگیری مهریههای بالاتر از ۱۱۰ سکه زمانبر و پیچیده است.
- نابرابری در اجرا: در برخی موارد، زنان برای گرفتن حقوق مالی خود (مانند مهریه یا نفقه) با موانع قضایی یا اجتماعی مواجه میشوند.
راهکارها
- مشاوره حقوقی: برای پیگیری پروندههای مهریه و درک بهتر حقوق و تعهدات، توصیه میشود از خدمات وکلای متخصص، مانند وکلای موسسه حقیقت گستر، استفاده کنید.
- آموزش عمومی: برگزاری برنامههای آموزشی برای آگاهی زوجین از قوانین مهریه و نحوه مطالبه آن میتواند به کاهش مشکلات کمک کند.
- تقویت زیرساختهای قضایی: بهبود سیستم قضایی برای تسریع در رسیدگی به پروندههای مهریه و اجرای دقیق قوانین ضروری است.
ارتباط با وکیل طلاق در شرق تهران
نتیجهگیری
در سال ۱۴۰۴، قوانین مهریه همچنان بر اساس سقف ۱۱۰ سکه برای ضمانت اجرایی کیفری و امکان تقسیط در صورت اعسار اجرا میشوند. پیشنهادهایی مانند کاهش سقف مهریه به ۱۴ سکه مطرح شدهاند، اما هنوز به قانون تبدیل نشدهاند. این قوانین با چالشهایی مانند فشار اقتصادی، عدم آگاهی عمومی، و پیچیدگیهای قضایی مواجه هستند. برای مدیریت بهتر این مسائل، مشاوره با وکلای متخصص، مانند وکلای موسسه حقیقت گستر، میتواند راهگشا باشد.منبع: وکیل مهریه تهران
انتهای رپورتاژ آگهی/
