، ۲۵ آبان ۱۴۰۵ — ساعت ۰۸:۱۸
جامعه

استفاده از روغن در جیره طیور + فواید مصرف آن

امروزه با ایجاد سویه های تجاری دارای عملکرد و راندمان بالا در صنعت طیور گوشتی و تخم گذار، این نگرانی وجود دارد که توان جیره ها و خوراک های مورد استفاده برای تأمین احتیاجات رشد و تولید بالای این طیور محدود باشد و در این زمینه دچار کمبود شوند. به ویژه تأمین انرژی مورد نیاز برای رشد گله های تجاری سویه های مدرن مرغ گوشتی و تخم گذار یکی از مواردی است که بسیار امروزه از این نظر مورد توجه است (دانسیته یا چگالی انرژی در خوراک مصرفی).

به عنوان مثال، میزان انرژی توصیه شده برای دان کامل مرحله اولیه یا استارتر می تواند بر اساس سویه مرغ گوشتی حدود 2850 تا 2900 کیلوکالری بر کیلوگرم خوراک، برای مرحله میان دان حدود 2950 کیلوکالری بر کیلوگرم خوراک و نهایتاً برای مرحله پایانی یا فینیشر نیز تا 3050 یا 3100 کیلوکالری بر کیلوگرم خوراک باشد که این مقادیر نشان دهنده میزان بالای انرژی مورد نیاز برای طیور گوشتی گله های صنعتی مدرن است.

به نظر می رسد که تزریق این میزان بالا از انرژی در خوراک فقط با استفاده از منابع نسبتاً خالص و البته باکیفیت انرژی مانند روغن های مخصوص خوراک طیور (روغن های طیوری) امکان پذیر است. روغن های طیوری دارای موارد کیفی، استانداردها و روش های اصولی افزودن به خوراک هستند که امروزه رعایت آن برای بهره مندی از حداکثر انرژی و خواص تغذیه ای روغن ها در جیره طیور نه تنها مفید که جزو الزامات تغذیه اصولی و مدرن طیور است.

روغن طیوری (روغن مخصوص جیره طیور) چیست؟

روغن های طیوری می توانند به شکل جامد و مایع باشند که معمولاً ترکیبی از منوگلیسریدها، دی گلیسریدها و تری گلیسریدها هستند. هر چقدر میزان تری گلیسریدها در ترکیب آنها بیشتر باشد به شرایط جامد ماندن در دمای اتاق نزدیک تر هستند. در روغن های طیوری گیاهی که عمدتاً مایع هستند (بر خلاف روغن های دارای منشأ دامی مانند پیه کشتارگاهی و…) توان تحمل حرارت بالا را باید بیشتر مورد بررسی قرار داد (جهت حفظ کیفیت و ویژگی های تغذیه ای طی فراوری و تولید خوراک).

به ویژه هر چقدر کیفیت روغن بالاتر باشد و روش های بهتری برای روغن کشی، فراوری و بسته بندی آن استفاده شده باشد، علاوه بر تأمین انرژی کافی در جیره، مقادیر بالاتری از اسیدهای چرب ضروری و ویتامین های ضروری و مهم محلول در چربی را در جیره تأمین می کنند. با توجه به مواردی که گفته شد، روغن های سویا، کلزا، آفتابگردان و… جزو رایج ترین روغن های مورد استفاده در صنعت طیور هستند.

انواع روغن طیور

انواع روغن های مورد استفاده در صنعت تولید خوراک طیور که اصطلاحاً تحت عنوان روغن های طیوری هم شناخته می شوند در ایران عمدتاً شامل موارد زیر هستند:

  • روغن های گیاهی

همان طور که گفته شد امروزه بیشتر در تولید دان طیور مورد استفاده و توجه هستند که به دو شکل روغن خام یا روغن فراوری شده مورد استفاده هستند. منابع رایج و عمده این روغن ها مانند روغن سویا یا روغن کلزا و آفتابگردان از نظر محتوای انرژی تفاوت زیادی با همدیگر ندارند اما آنچه باعث تفاوت در بین روغن های گیاهی مختلف مورد استفاده در تغذیه طیور می شود به شکل ظاهری و ویژگی های ظاهری و کیفی مانند رنگ، تیرگی یا روشن بودن، بو، محتوای ناخالصی ها در آنها و… است.

روغن ماهی

مزیت بارز آن به محتوای بالای اسیدهای چرب دارای چند بند دوگانه (PUFA) و به ویژه اسیدهای چرب اُمگا-3 در ترکیب آنها برمی گردد (به خصوص در گله های اجداد و مادر که کیفیت باروری، جوجه درآوری و خود جوجه های تولیدی را افزایش می دهد). البته محتوای بالای اسیدهای چرب غیراشباع باعث می شود که در برابر آسیب های محتمل در روغن ها (به ویژه آسیب اکسیداتیو یا ناشی از اکسیداسیون چربی ها) مقاومت کمتری داشته باشند.

این موضوع را باید در فراوری، بسته بندی، حمل و نقل و نگهداری، استفاده و ترکیب کردن آنها در خوراک با حداقل ایجاد حرارت بالا طی این فرایندها و رعایت سایر ملاحظات مربوطه مدنظر داشت. همچنین در گله های تخم گذار از نظر احتمال انتقال بوی ماهی به تخم مرغ تولیدی باید درصد مصرف آن را مورد دقت ویژه قرار داد. در مورد گله های گوشتی معمولاً احتمال انتقال بوی ماهی به لاشه بسیار کمتر است؛ اما باز کسب مشورت لازمه توصیه می شود.

  • روغن یا پیه کشتارگاهی

رایج ترین منبع چربی با منشأ دامی در تولید دان طیور است که از چربی های به جامانده از فرایند کشتارگاهی دام و طیور به دست می آید. کیفیت این گروه از منابع چربی آن چنان بالا نیست، اما در شرایط کمبود روغن های گیاهی یا افزایش قیمت چشمگیر (کاهش صرفه اقتصادی) روغن های گیاهی با رعایت مواردی (به عنوان مثال استانداردهای اعلامی توسط مراجع ذی صلاح مانند سازمان دامپزشکی) قابلیت استفاده دارند.

  • منابع متفرقه مانند روغن های پسماند صنایع غذایی و فست فودها

امروزه دیگر در سیستم پرورش طیور صنعتی رایج و قابل توصیه نیستند؛ اما اگر در مواردی خاص تنها گزینه دردسترس باشند باید بعد از اصطلاحاً لِرد گیری، تصفیه و شفاف سازی و آزمایش از نظر حداقل استانداردهای مهم روغن مانند شاخص پراکسیداسیون و… تحت نظر مشاور متخصص تغذیه طیور میزان و نحوه مصرف آنها در جیره طیور تعیین شود.

نکات مهم برای استفاده از روغن طیور

نکات مهم متعددی در استفاده از روغن ها به عنوان بخشی از دان طیور وجود دارند که موارد زیر برخی از مهم ترین ها هستند:

  • داشتن استانداردهای الزامی مربوطه که توسط نهادهای ناظر معتبر مانند سازمان دامپزشکی کشور تدوین شده اند.
  • داشتن رنگ و بوی طبیعی و غیر ناخوشایند، یکنواختی و همگنی، عدم وجود مواد زايد و آلودگی، نداشتن حالت کلوخه سایر موارد ناخوشایند ظاهری
  • درنظرگرفتن نسبت مناسب اسیدهای چرب اشباع و غیراشباع در ترکیب روغن (مؤثر در جذب بهتر یکدیگر)
  • میزان اسیدهای چرب آزاد در ترکیب آن بیش از 20 درصد نباشد (باعث قابلیت انحلال ضعیف، کمبود گلیسرول ها و مشکلات متابولیکی ناشی از آن)
  • عدد پراکسید یا شاخص پراکسیداسیون (شاخص عدم اکسیداسیون و فساد روغن) زیر عدد 10 (زیر عدد 6 بیشتر توصیه می شود) میلی اکی والان بر کیلوگرم مورد توصیه قرار گرفته است.
  • روغن های حاوی آنتی اکسیدان های افزوده؛ مانند آنتی اکسیدان های مصنوعی (BHT، BHA، TBHQ و…) و سایر افزودنی های خوراکی که از فساد روغن در نگهداری طولانی مدت جلوگیری می کند امروز در منابع مورد توصیه هستند.

جمع بندی

با توجه به اهمیت روغن ها و اینکه امروزه استفاده از آنها در تولید خوراک طیور صنعتی تقریباً غیر قابل چشم پوشی است، باید در تهیه و استفاده از آنها از دقت، توجه و دانش فنی لازمه بهره مند بود. امروزه سامانه جامعی مانند وب سایت مرغابی به آدرس www.morghabi.com می تواند برای تأمین این الزامات (انتخاب و خرید روغن و انتخاب خدمات آموزشی یا مشاوره ای لازمه و…) در هر مکان و هر زمانی در سطح کشور به راحتی به فعالین صنعت خوراک طیور و پرورش طیور کمک های شایان توجهی کند تا در این مورد بسیار مهم کمبود یا نقصانی در تغذیه گله های طیور رخ ندهد.

انتهای رپورتاژ آگهی/

آخرین خبرها