بسیاری از افراد نمیدانند با انعقاد قرارداد بدون توجه به نحوه تنظیم آن، چه پیامدهای ناگواری را ممکن است برای خود ایجاد کنند؛ و گمان دارند که در صورت پشیمانی میتوانند به راحتی و فقط با پاره کردن فرم قرارداد، از قید تعهدات خود رها شوند؛ اما باید بدانید شما با امضای هر قرارداد، به وظایف و تعهداتی ملزم کی شوید که برای شما ضمانت اجرایی دارد. به همین دلیل بهتر است قبل از امضای قرارداد، از نحوه نوشتن و تنظیم آن آگاه باشید.
آنچه شما در این مقاله خواهید خواند، قرارداد و تعریف آن، ارکان قرارداد و در نهایت نحوه تنظیم قراردادی استاندارد و اصولی است. با ما تا انتهای این مقاله همراه باشید.
معنا و مفهوم قرارداد و توافق:
قرارداد به توافقی گفته میشود که بین دو یا چند شخص{حقیقی یا حقوقی}، به منظور ایجاد حقوق و وظایف مشترک منعقد میشود. قراردادها میتوانند به صورت کتبی یا شفاهی بوده و در بسیاری از حوزهها مورد استفاده قرار گیرند، از جمله زمینههای اجاره، فروش، خرید، خدمات، پیمان، شراکت و … .
قراردادها شامل شرایط و مفاد متعددی هستند که باید بین طرفین صورت پذیرد. این شرایط شامل قیمت، مدت زمان، شرایط پرداخت، شرایط تحویل و سایر جزئیات باشد که برای ایجاد توافق مشترک بین طرفین لازم است.
همچنین، در قراردادها دستورالعملهایی برای حل اختلافات نیز قرار داده میشود. قرارداد معمولاً به منظور حفظ حقوق و وظایف طرفین و جلوگیری از اختلافات بین آنها منعقد میشود و در صورت عدم رعایت شرایط توافق شده، میتوان از طریق راههای قانونی به حق خود دست یافت.
متن توافق میبایست توسط وکیل متبحر و مسلط در زمینه قراردادها نگاشته و تنظیم شود، در غیر این صورت ممکن است تبعات جبران ناپذیری را به دنبال داشته باشد. کوچکترین بیدقتی و بی توجهی به جزئیات و اصول قانونی میتواند منجر به بروز آسیب و خسارات بسیار زیادی گردد. از این رو، به شما توصیه میکنیم از فرم قراردادی استفاده کنید که توسط وکلای متخصص امور قراردادها تدوین و تنظیم شده است. برای دستیابی به انواع قراردادها، میتوانید به این لینک مراجعه کنید.
شرایط صحت قرارداد:
در ماده 190 قانون مدنی، شرایطی برای صحت هر قراردادی مطرح شده است. این ماده بیان میدارد: برای صحت هر معامله شرایط ذیل اساسی است:
- قصد طرفین و رضای آنها
- اهلیت طرفین
- موضوع معین که مورد معامله باشد
- مشروعیت جهت معامله
بنابراین، چنانچه قرارداد مورد نظر فاقد این شرایط باشد، قرارداد، از نظر حقوقی باطل بوده و هیچ اثر قانونی نخواهد داشت.

ارکان یک قرارداد استاندارد:
توافقات میان افراد از ارکانی تشکیل شده است که ساختار و بدنه قرارداد را میسازد. از مهمترین ارکان قرارداد، میتوان موارد زیر را نام برد:
- مشخصات طرفین
- موضوع قرارداد
- مبلغ قرارداد
- نحوه پرداخت مبلغ قرارداد
- تعهدات طرفین
- شرایط قرارداد
- شرایط فسخ قرارداد
- فورس ماژور
- مرجع حل اختلاف
- امضاء
لازم است اشاره کنیم که ارکان هر قراردادی، بسته به مفاد آن ممکن است تغییراتی داشته باشد. مثلاً در قراردادهای استخدامی که مربوط به اداره کار هستند، مواردی نظیر ساعت و روزهای حضور، مرخصی، مزایا و … اضافه خواهد شد.
نحوه تنظیم قرارداد استاندارد و معتبر:
حال که به بررسی ارکان قرارداد پرداختیم، بهتر است پیرامون نحوه تنظیم قرارداد به شکلی صحیح و اصولی نیز سخن بگوییم. نحوه نوشتن هر بند از قرارداد بدین صورت است:
1. مشخصات طرفین:
یکی از اساسیترین ارکان هر قرارداد، بند مشخصات طرفین است. در این ماده اطلاعات و مشخصات دو طرف قرارداد باید به صورت دقیق و روشن درج شود. اطلاعاتی نظیر: نام و نام خانوادگی، کد ملی یا شناسه ثبت {برای شخص حقوقی}، آدرس محل اقامت و …
2. موضوع قرارداد:
موضوع قرارداد، چیزی است که انجام یا عدم انجام آن، مورد توافق قرار میگیرد. به طور مثال، در قرارداد بیع منزل، موضوع قرارداد همان خانهای است که مورد خرید و فروش قرار گرفته است.
3. مبلغ قرارداد:
این بند همان ما به ازای توافق است. در واقع، مبلغ قرارداد به مبلغی اطلاق میشود که برای انجام یک خدمت یا ارائه یک محصول در قرارداد تعیین میشود. به عبارت دیگر، مبلغ معامله به هزینهای اشاره دارد که طرفین به منظور انجام کار مشترک، در قرارداد تعیین کردهاند.
4. نحوه پرداخت مبلغ قرارداد:
این بند در برگیرنده چگونگی تأدیه مبلغ قرارداد خواهد بود. نحوه پرداخت مبلغ معامله ممکن است به صورت یکجا باشد، همچنین گاهی پرداخت به شکل اقساط مورد پذیرش قرار گیرد.
5. تعهدات طرفین:
یکی از مهمترین آثار و عواقب قرارداد، تعهداتی است که طرفین با امضای قرارداد، برعهده خواهند گرفت. نظیر تعهد به پرداخت به موقع مالالاجاره توسط مستأجر و یا انجام تعمیرات اساسی ملک توسط موجر در قرارداد اجاره.
6. شرایط قرارداد:
منظور از شرایط قرارداد، مواردی است که متعاملین در آن توافق نمودهاند. به طور مثال، طرفین برای انتقال سند رسمی در قرارداد بیع، تاریخ مقرری را معین کنند.
7. شرایط فسخ قرارداد:
در قانون اصلی وجود دارد به نام اصاله الزوم؛ به این معنا که تمام عقود و قراردادی میان مردم لازم است و جز در موارد مصرحه در قانون قابل فسخ نخواهد بود. از این رو، قانون گذار برای جلوگیری از ضرر و زیان متعاملین، این اجازه را به ایشان داده است که مواردی را جهت داشتن حق فسخ، در متن قرارداد لحاظ کنند.
8. فورس ماژور:
حوادث پیش بینی نشده یا قوه قاهره، ممکن است در هر زمانی رخ دهد و اجرای تعهد و موضوع قرارداد را با مشکل روبهرو کند. در این راستا طرفین در این بند، وضعیت و روند اجرای تعهدشان را در صورت وجود فورس ماژور مشخص میکنند.
تصور کنید که دو نفر برای واردات و فروش کالایی مشخص از کشورهای خارجی و تقسیم سود، توافق کنند، اما بعد از عقد قرارداد، ورود آن کالا مطابق قوانین ممنوع شود؛ در این صورت قوه قهریه رخ داده و طرفین مطابق شرایط پیشبینی شده عمل خواهند کرد.
9. مرجع حل اختلاف:
یکی دیگر از مهمترین بخش های قرارداد، بندی است که به تعیین مرجع حل اختلاف میپردازد. در حالت عادی چنانچه مرجعی برای رسیدگی به اختلافات تعیین نشود، مراجع قضایی صالح به رسیدگی هستند. اما گاهی طرفین، برای تسریع فرایند حل و فصل اختلافات خود، داوری را انتخاب میکنند تا به دعاوی و اختلافات پیش آمده رسیدگی کرده و حکم لازم الاجرا را صادر کند.
لازم به ذکر است که نحوه نوشتن قرارداد و تنظیم متن توافق، بسته به موضوع آن و مواردی دارد که طرفین مورد مذاکره و توافق قرار میدهند.
سخن پایانی:
در این مقاله که توسط کارشناسان مجموعه حقوقی وکیلباشی تنظیم شدهاست، تلاش کردیم شما را با مفهوم قرارداد، ارکان و نحوه تنظیم آن آشنا کنیم. در نهایت به شما پیشنهاد میکنیم که بدون داشتن قراردادی معتبر و استاندارد، همکاری جدیدی آغاز نکنید.







