خیانت در امانت چیست

خیانت در امانت جرمی است که شرط اصلی تحقق آن ، سپردن مال از سوی مالک یا متصرف قانونی به شخصی دیگر است . حال اگر فردی که مال به وی سپرده شده است از باز گرداندن آن در هنگام مطالبه ی مالک و یا نماینده ی قانونی وی خودداری کند و یا مال را در جهتی غیر از آنچه که مالک تعیین نموده ، به کار ببرد . خیانت در امانت به وقوع می پیوندد .

برای تحقق جرم خیانت در امانت لزوما می بایست عدم استرداد مال همراه با سوء نیت ضرر رساندن به مالک باشد ، یعنی اگر امین بدون اینکه مرتکب تقصیری شده باشد ، از بازگرداندن مال مورد امانت ناتوان باشد ، جرم مورد نظر اتفاق نمی افتد .

برای تعیین دادگاه صالح رسیدگی کننده به جرم خیانت در امانت ، باید محل وقوع این جرم را ملاک قرارداد که دراین مورد محلی است که مال به امانت سپرده شده مطالبه می گردد و امین از استرداد آن استنکاف می کند .

نکته ی مهم دیگر اینکه مال باید توسط فردی سپرده شود که مالکیت یا تصرف آن فرد ، قانونی و به عبارت دیگر مورد حمایت قانون باشد . برای مثال اگر فردی مال مسروقه را نزد امین به امانت بسپارد و امین پس از اطلاع از مسروقه بودن آن مال ، ازاسترداد آن به وی خودداری کند و آنرا نزد خود نگه دارد و یا به مراجع ذی صلاح قانونی و یا مالک اصلی تحویل دهد و یا حتی آنرا مفقود یا تلف کند ، جرم خیانت در امانت کیفری محقق نیست ، زیرا تصرف فردی که مال را به امانت گذاشته قانونی نبوده و از طریق نامشروع و غیر قانونی انرا بدست آورده است .

موضوع جرم خیانت در امانت چیست باید مال یا وسیله ی تحصیل مال باشد و مال امانی از سوی مالک یا متصرف قانونی ، با شرط استرداد و یا به مصرف معین رسانیدن به امین سپرده شده باشد و نیز بین فعل مرتکب و ضرر مالک یا متصرف قانونی آن رابطه ی علیت برقرار باشد .

این جرم در زمره جرایمی است که با رضایت شاکی ، رسیدگی به آن متوقف نمی شود چرا که از جمله جرایم غیر قابل گذشت می باشد و رضایت و گذشت شاکی صرفا می تواند از موجبات تخفیف مجازات تلقی گردد . عنصر مادی این جرم عبارتست از استعمال ، تصاحب ، اتلاف و یا مفقود کردن مال مورد امانت که به صورت عمدی و به دو شکل فعل و ترک فعل انجام می شود و ماده ۶۷۴ بخش تعزیرات قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۷۵ به آن اشاره کرده است .

جرم خیانت در امانت بیشتردر مورد اموال منقول کاربرد دارد اما اموال غیر منقول نیز مشمول این نوع جرم می باشد برای مثال ممکن است شخصی مال غیر منقول خود را به دست دیگری بسپارد که آنرا اجاره داده یا سکونت نماید و یا تعمیراتی در آن انجام داده و یا به عنوان کار بی مزد یا با اجرت در آن دخل و تصرفی نماید و پس از مدتی مال را به صاحب آن رد کند ، اما امین بر خلاف آن عمل نماید .

بنابراین دعاوی کیفری در مورد ارتکاب جرم خیانت در امانت درروابط مالک و مستاجر نیز قابل طرح هستند.

برای صدق عنوان مجرمانه ی خیانت در امانت ضرورتی ندارد که حتما قرارداد کتبی و صریحی میان امین و امانتگذار منعقد شود بلکه حتی اگر مالی از طریق قانونی مانند وکالت به دیگری سپرده شود و امین مرتکب تصرف غیر قانونی در آن شود ، از دیدگاه جزایی خائن وعمل وی خیانت در امانت محسوب می شود .